samedi 13 mars 2010

Sex in..Dades


Taghawsa n seks tga tabou axatar g tmizar nnegh, d g tmazirt nnegh tgat bahra; Ait Dades ar suggurn seks is iga hchouma , ifuk ad ghifs ur nsawal ! Imka ur jun nzvri ar dghi awd yan umaray* negh aghmis* ad ghifs yara...
Illa yan u3qqid g umawal n seks s tmazight , ur ssingh ma s nra as t nttini !? sulgh ad ghifs snubcegh acku istuhmma..
ggudin anwa3 n seks illa gis :
_Win ger urgaz d tmttvut s itihal
-Win ger urgaz d tmttvut brra n itihal
_Win irgazen gratsen
_Win twtmin gratsent
_win ger ufgan d umudder(animal).
Seks sbab amzwaru itwkkin afgan aysiggel tamttvut as yawi igas tamghra..Maca is da skaren uqqan nsen (Sex) s imki dda tra?, aryaz ntta aytnbaden awd g usan , imka atnna Fadma 20 n isggusen aydgh ttahl: "Ussan imzwura n itihal zviln, macha izri day usggwas amzwaru iwhel uryaz, da ittali yuggez..".
Llan digh wiyyad ur ssinn is illa usudem d utvusen, tamttvut ur da akw d ttawi ighf nnes, sqsagh fadma xaf uyad tnna:" Mqqar tra tmttvut ad tger ills tssumm negh awd ad tali s afella n urgaz nnes ur da ttighey ad tsker achku tksudv i urgaz as yini tgit zund tamggant ..negh ichkka..". G tmnat ad illa yan lhadit n umazann n yakuc inna: "awer tqqum uqqan n imudar*aznat imazann" nanass ismunen nnes(sahaba) :" maygann imazann a yarqqas n rbbi?" inna asen tazallit n rbbi ghifs:" isudumen"...
Acku isudumen as trqqa tmttvut afad ad tawi ighf nnes zund imki da s tid ittawi urgaz..
Maca tigira degh, tasuta tamaynut nttat trzem kigan s tdlsa n wiyyad, kigan disen ar skarn uqqan nsen s tleli d urzzvum n la3qel lligh as nmlan imassen* n tghmsa d usawadv *zund television d internet, ar ittini Moh 5 n isggwasen ayddegh itahl: "Nekk d tmghart inu da nskar akw aynna nra, ur llint tiwttva(limites), da nsksiw nekk dids idlfilm n seks, ig nkcem s tmsreyt nnegh ar nskar imki lli nzra g lfilm; Izayd moh inna:" mqqar ssingh id lfilm n sex is iga haram at isksiw ufgan, macha ur ad ddugh s kan tmttvut adnin..tgayi tinu..".
Seks n brra n itihal ger urgaz d tsmunt nnes , idrus ur illi s kigan ammas n ighrman, acku g l3wayd d ddin iga lfdiht, ig illa ar tin nttafa s tufra g ixwrar*d g tidrwin ur izdighen, negh g idgharen g idrus udvar g igran; myassan akw medden, d tssudda tmazirt, awal n lfdiht da it teddu imki lligh iteddu wafa gw alim..
Kigan n trbatin iskaren seks brra n itihal , da skarent win ufella n tasmert*(lhzam) wahdut,win ddawas ur da tskar afad awer tyistigh negh ad tasi yan ucenti.
Azyyer n l3wayd xaf sex ar itkkwi icirran ad siggiln ma g n tffin rghayt n waman nsen, ar teddun s "dderb" g lql3a negh bumaln, s ghur tmgganin..
Arraw s ghur tmgganin ,ima tirbatin?
Nitnti da tsbarnt bahra ! ig ur sbernt ar tskarnt ger atsent ngh da kkatent tummizvt, imki dda skaren awd warraw m ghur ur llin iqariden n tmgganin..
Sex n brra n itihal ixwcen s tmadunin* iggudin isslagh urgaz itmttvut d tmttvut i urgaz acku ur da tggan "lkappot"; Ifukk ad isinn warraw is tamadunin n uqqan gant lxatar xaf tudert nsen: Sifilis d Sida, tamggarut ad tga tamadvunt ur itjjin ur i3riq ad tili g tmazirt acku uckandt tmgganin g tmdinin dda g tggudi wam ugadir igan tamzwarut d Casa d..d awer nttu is da ttackan imarrayen*irumin ula nitni ,gheyn ad d munn d tmadvunt a..
Seks n irgazen gratsen ar as nttini s tmazight tazvahut*(homosxualité) ,Azvahuten(homosexuels) tyassann,ur da bahra tffern ighfawen nsen, llan g matta usmmud*(àges) illan ,llan disen imzzvann ula iwssaren..
Seks illa s uzerf nnes ula ntta, itihal aygan adghar nnes n tidit, itihal ag illa uswunfu n twingimt d wul, inna urqqas n Rbbi (trg):"a ifddamen wanna digun igheyn aytahl itahl, wnna ur igheyn ar ittuzvum".
Ur illi l7ya g ddin..

AMAWAL:
*Amaray: ecrivain.
*Aghmis: journal.
*Amudder: animal.
*Arqqas n Rbbi: proféte.
*Imassen n usawadv: outils de communication.
*Tiwttva: limites.
*Ixwrar: maisons abondonnès.
*Tasmert: ceinture
*Tamadvunt: maladie.
*Imarrayen: touristes.
*Tazvahut: homosexualitè.
*Asmmud: âge.

Tighri n iskkiln:
Tv: ط
Q:ق
SV:ص
C: ch:ش
zv: z comme dans azvalim
gh: غ
x:خ
dv:ض

vendredi 12 mars 2010

Ass n umumen d idv nnes


Afad ayttevf umumen abrid n Rbbi iqqimnn gis, Afad ad yakwi ad ur it3raq s ixmmimen nnes i l3ibada n Rbbi , Afad aysksiw tixitrt n Rbbi matta agud illan d matta udghar itkka,ifukk ayskar idsent twiriwin itsggamen tudert nnes s ggitv ula ass, tiwiriwin ad ur cqint i wanna mi tent ur icqi Rbbi, i wanna iran aytzayad liman nnes han ma iskar:
-Tamzwarut aybddvu umumen agud nnes, ar issudu xaf agud n tinmel, tawjja, agud n twiri atg...
-Tankra zik ig tsul yat tassa3t i tzvallit n sbeh ,afad aysker "lqiyam" 8 n rk3at negh uggar..
-Tazallit n tifawt(sbeh),g tmzgida.
_tighri n udlis n Rbbi lquran,lhizb n tifawt, d ddikr, ayttini:
+"astaghfir Allah alladi la ilaha illa howa alhayyu alqayyum wa atubu ilayhi" 100 n tikkelt.
+"la ilaha illa Allah wahdahu la carika lahu lahu almulku wa lahu alhamdu wa howa 3ala kolli cayin qadir" 100 n tikkelt.
+"Allahomma salli wa barik 3ala Mohammadin wa3ala ali Mohammadin kama sallayta wa barakta 3ala Ibrahim wa3ala ali Ibrahim" 100 n tikkilt.
+"Subhana Allah wa bihamdihi Subhana Allah al3advim" 100 n tikkilt.
-Tazallit n dvha
-Tazallit n tizwarnin g tmzgida d nawafil nnes.
-Tazallit n l3asr g tmzgida d nnawafil nnes
-Tazallit n tinwitci g tmzgida d nawafil nnes, taras lhizb n tlggwat d adkar zund win tifawt.
Tazallit n tinyits g tmzgida d nawafil nnes.
-Ighimi d ait tgmmi xaf wawal n rbbi..
-Ighimi d imumenn xaf wawal n Rbbi d uzrru n lhadith d lquran
_Tighri n kan udlis
-asfeld i yat tasfift n lhadith
-Taguni zik afad ad tili tnkra n zik.-
-tifki n ssadaqa i igllinn , d wanna igheyn ayttuzvum krat ussan n tchriq i wayyur , negh ass ltnin d lxmis.
-ad ittkka ghur idamen nnes
-aytfkkar g ma ixleq Rbbi ,ignwan ,itran ,ayyur, tafuyt d akaln ula ma ixleq g tfekka n ufgan...
Ayad ityassan akw ghur imumen, ghar ad is skttigh ighfinu d ait ma imuslmin, ad i ifk Rbbi ifkasen afirdaws amafllaw,amin..

mercredi 17 février 2010

Tabrat n tayri..


Ar d kttigh ussan nnegh imzwura nekk d kem, zrin gan zund tawargit ...Seg tillas n umzruy ..tayrinu akm id asigh..
Ur nnigh ad ttugh ,urrigh ad tettut amarg n gratengh d ilulan ammas n tfsut*, i3lula ammas n igran ger ma igan ajddig d tizgzut n talldrar*..Amarg n gratengh igan tayri irghan zund ussan n unbdu*..tga wam tghbalut izddigen g nssa aman iqrfen, g tssat aman izddigen s tfassin nnem ighman lhnna ..
Tighufiwin g tgrsin, awal nnem tsllaghas g awal n tmqqa n unzar, d asidd n tachmaât as am n ttaragh ar am n traragh i tbrat nnem tamzwarut ula tiyyad...
Mqqar agh ibdva uâraq, ighuliden ula illn* hat ur nnigh ad ttugh tiwalnin nnem ighman d asksu nnem ihnunan i ttadjan akem irigh s tasanu yaghen .. tiyyat n ulinu tzayadent ig sllagh i wawal nnem asdidan igan akw tayri d tasa..
Ur sar ttugh idv lligh g n mnagar g tmghra n id khalim , nudja ait uhydus , nffegh, nkchem s urti , nqqim ddaw ddilit.. d wayyur issuddan.. advu n wujjan d za3fran..iga iqimi zund win nekk d yat tanirt*..
Asudem i tanchuchin nnem irghan itrgigin s tawda, aslaf i tfkka* nnem ilggwaghen zund lahrir.. Agud izri zik tzayd tghufi i tayyad..
Araghamenn akw ayad a kem id sktigh, tisint is kem ur ttugh, akhmmem nnem digi, mqqar zrin iyirn d isggwasen..
Tssusmi kigan tmnat lligh tgit g tigra n tbrat nnem :
"A tabrat i mer gigh wam kmmin
A d iligh g jjwa ad izvirgh asmuninu.."
Ar da n tmyizvir g ussan n tummert d lhna...ar timlilit*..
AMAWAL :
Tafsut : printemps
Talldrar: printemps aussi
Anbdu : ètè
Illen : les mers
Tanirt : ange
Tafkka: corp
Ar timlilit: au revoir

vendredi 29 janvier 2010

Ijjign gh lqaloa n umggun: yarat: Racid Najib Sifaw














Manwa jju urisllin i tamdint nlqaloa n umggun?manwa ur isllin f unmuggar ns nijjign lli ittuskirngh kraygat asggwas? nkkad tamdintad tamazight nskr gis yan umuddu,nawi d tanfult ad f unmuggar nijjign.Abrid n umudduIgh yumzv ufgan abrid n umuddus tamdint n warzazat gh ixf n idurarn atvlas axatar, rann yafi ixf nnesgh uzwu irwasn win n tnzruft. Akaliqqurv ur gis kraygat imghi, amannttni drusn, tigjjaf n taqayyin llantgh kraygat tasga, aklu n icdran adillan gh isaffn d tghzratin llaningh tsga yad, zgh asif n zat a rasif nfad…Tktar tamdint n warzazat s taddaginn tgjjaf. Imma gh tsga n skura: innas tiwit alln nk, ar akd ittbayyanugjjuf, gh ukwim ar tudgha, artaznxt d mhamid lghizlan.Macc afgan ikkn tasga n utrim,ard ittafi gh tama ns yat tnatamtllinn ur itam gh tudrt ns, gh yattwargit llinn ur ikkin ixf ns adlli, ighizzri mad igaddan d kkumraw n idkilumitvr, ard ittafi ufgan ixf ns ghyan umadval igan amaynu, amadvalyadvnin, amadval ad ur ad gis nkkrnttgjjaf lli nmyar gh tsga yad abla ghmad idrusn, amadval ad amaynu urgis llin abla ijjign n tmazirt fulkininttussanin s tmitar nsn gh ubaraz nisafarn d tghawsiwin n ussfalki…Timitar ad gh wan anaw ad n ubridar agh ttinint d ar agh mmalant masnlla gh tsggiwin n lqaloa n umggun.Tamazirt n ijjignAr ttinin middn n tmazirt masddwanna ikkan tamazirt n lqaloan umggun gh yyirn imzwura ghusggwas, izvdvar ad yanni tazgzutipyyan n kra n taddagin mzzvininmu ttuzvlayn uzunn nsnt s ighrramnmzzvinin n uzvrvu nghed s taddaginn uknari ghmklli nit sul skarn middngh tmizar yadvnin s timmad nsnt.Igh nlla gh ubrid, ur nzvdvar adnanni isnnan n taddagin ad, maccgh tizi yad n usggwas, nzvdvar adnssn masdd taddagin n ujjig adig mayann, ajjig ad nttan lli d urittmghin abla gh tsga yad gh tmazirtn lmaghrib. Waxxa nit mmaghn idbuicnubbucn gh ubaraz n tayyirza adsmattin tanqlin ad s tmizar yadvningh illa uzwu yadvnin irwasn winlqaloa n umggun, macc ur ufin imayad asafar acku gh tgira iffughasnd yan ujjig igan amaynu urirwasn walli myarn middn gh tasgan lqaloa n umggun.Lqaloa n umggun tga yat tmazirttamghribit bapra ifulkin illan ngrtidrarin n tbrxact d talatin n aytihya, ur nn akk bapra taggug tmazirtad f wasif n dra, tga nit nttat yang hwassif llin ittffin gh wasif ad mqurnlli bapra ittussan gh iffus n tmazirt nlmghrib. Mac awd yan ur issin maxxttussan tmazirt ad tamghribit s tgurin umggun, macc icnubbucn d - ghabaraz n tutlayt d tawsna tamazightar aghd akkan tifawt f mayad, ar aghnit mmalant masdd ammag n tguriyad « amggun » igat walli iggunn :azzan igunn gh uhlig n mas ur tadiffugh.Gh brrva n tamdint, ddrn middngh snat tghzratin n wasif, ngr tghulabapra mzzvinin, lli mu tddu imikks imikk tamagit nsnt ula amzruy.Gant tighula d tigratin bapramzzvinin mad igan nit tamukrist ntidt gh twwuri n tayyirza n ijjign,mayad nit add yiwin lligh bapraffughn middn gh tmazirt n lqaloa numggun, mmuddun s tmizar yadvninllinn yaggugn, fln tawwuri n ijjignar siggiln s twwuri tamaynut maghad tbbin tubbuct n ughrum i tarwannsn d tawja nnsn.Ghikann add yiwin lligh ddernttawjiwin n tannadvt gh idrimn lliyasnd ttazenn tarwa nnsn gh tmizaryadvnin gh brrva ula gh ugns ntamurt n lmaghrib.Ku mad ila usggwas, llant ghtamdint n lqaloa n umggun tihunagh anzzant tighawsiwin lli d ikkanajjig n tmazirt zund: aman n ujjig,tujjut, asrrad, aman n ujjig irksn dwargan…Tlla ghinn ula yat tawsna izzigznngr imzdaghn n tmazirt: middnar bapra siggiln s ijjign lli ganinimzwura isd ffughn, acku ar gisnttuskirnt tuktt n tghawsiwin, gh llantuktt n tghawsiwin zvlinin s isafanjijjinin tuktt n tmudvan. Ijjign adimzwura gh madd yuckann gh yyirnyadvnin ur ad gisn ttghaman ablaisnnan.Ass n tyyafutIssnti wass gh zikk, ipyyu ghzikk. Timgharin n tmazirt nttnti adiswwurin gh twwuri n ijjign gh urtanul igran lli srsn zvlinin. Swwurintghinn timgharin mqurnin ula tifrxinmzzvinin, ar skarnt tawwuri yad ghsnat tassaoin gh wass gh tizi llinn urizzrin ayyur n wadvan gh usggwas.Macc nzvdvar ad nanni masdd tukttn tmswwurin gant tifrxin mzzvin lliflnin tighri gh tinml kcmnt abaraz ntwwuri zgh mzzvi nsnt.Ijjign ard ttaggan ighd tugga tafukt,ur a ttghaman gh umras ad abla yatmnnawt tassaoin, igh ur ttubbaynijjign ad gh uzmz ad, ar ttvarn ginzund alim ngr iwalhcicn, ur yad gini tsga yad ula xtad. Tzzugaz twwuri,ar ttbbint timswwurin ijjign llidffughnin, willid ghamanin ur tadffughn pati isa ka ttqln s yan wassigan amaynu, radd nit yack gh mannur yaggugn.Igh tlkm tassaot tiss tzvat, artpiyyu twwuri izvlin s tmgran ijjign imaynutn, ar ttasintilmma tmgharin tassllatiniktarn s ugudi n ujjig s dar«talmizant n usakun» lli ghinnisrs usakun n usmmiqi ghkraygat ddcer gh llun urtann ijjign, gh umras ad agh adttmun tyyafut, ar d gis ssgughns tgharast n usmmiqi «iman nujjig» nttan nit ad ittddun ghtacckarin mzzvinin s tamazirtn Bariz lli igan tamazirttamadvlant n tujjut.Gh mad izrin, kkan ttin tukttn tawjiwin n tmazirt n lqaloan umggun ar smqqint aman nujjig s tgharasin d tghawsiwintiqburin zund tin wanas d tinwakal. Macc ghilad tagharstad taqburt ur yad tssfugh,snfln tt s tgharast tamaynut lli dtiwi tmuknant yawi ttid usakun nusmmiqi illan gh tmazirt.Igh myarn middn ad ttobarntayyafut n tayyirza ad ttobarntayyafut n tayyirza s kilogram,tayyafut n ujjig nttat ar ttuobir slmitruyat urd s iqndvarn, mayannad yiwin lligh agh yagh akkan mrawidmitru n ujjig ad yan ukilugram nujjig isvfan.Afad ad nsmmiqqi yan ukilugramn iman n ujjig, illa fllagh add nawimad igaddan d yan ttvun n ujjig llid bpra ittukkasn gh urtan, mayadar ittddu s tamdint n Bariz lli igantamdint tamadvlant n tujjut, ghinnagha tt anawn ggutnin n tanasin ntujjut bapra ilan atig.Igh ipyya uzmz n ujjig ad, ariswwuri usakun ad illan gh tamdint nlqaloa n umggun gh usmmiqi n ujjign lyasmin llid ittackan gh tmazirt nuzmmur. Ghmklli ttinin imzdaghnn lqaloa n umggun, ur aswwuriusakun gh ujjig n tmazirt abla gh tiziigaddan d wayyur n wadvan, gh tiziyad agha smmiqin imswwurn ajjig ntmizar n umggun d dads, ar ttmaghnadd ssfughn aynna mu ufan gh imann ujjig, ayllid ighaman ar dagh gisskarn aman n ujjig, nttni ad baprainzzan gh igadazn d inmuggarn stukkt.Tayyafut n usggwasTayyafut n ujjig gh usggwas ad urbapra tssusim imkrazn n tmazirtad, ghikann a fur tsskcim tumrt sulawn nnsn. Mayad ad ttinin tarwa ntmazirt, acku tuktt n igran d urtan nujjig yuttn yan iggig igguran imunn dusvmmidv lli ikkan tamazirt n lqloaayyur igguran, mayad nit ad yawinlligh tdrus tyyafut lli usin middn.Lligh tdrus tyyafut, tdrus ulatwwuri gh usakun n ujjig illan ghtmazirt : lligh ttin ikka usakun adar izzray uggar n kumraw n ttvungh wass gh mad izrin gh uzmz izrin,ghilad ur yufi ad izzri abla madigaddan d uzgn n ttvun gh wassigan yan acku tdrus bapra tyyafut.Tamukrist yadvnin lli f smumminayt tmazirt igatt atig n ujjig, llighttin ikka watig ad ibidd gh sdvisvidrimn ghilad yukig watig ad arkradv idrimn, ar ttinin imzdaghn ntmazirt lli swwurin gh twwuri yadizvlin s tayyirza n ijjign ur asn yiwsas tt bapra awin gh wanaw ad ntayyirza, ghikann nit afd iggra as ttawin middn n tmazirt ad gh tamkraztn tghawsiwin timaynutin, willi ddarilla ujjig ar t sgharn ar kigh iqqurafadd ad t zznzin idbu ticka s watigifulkin lli ran.Yat tghawsa yadvnin lli s fllagh illaas tt nssn : ajjig n tmazirt lli ittussangh lqaloa n umggun ur igi ablayan imghi n tsnnant, ar tin tgganimkrazn n tmazirt afadd ad tid ssutlni tyyafut n usngar llin bapra tggan,nttan lli igan tirmt n ufgan ula tinimudar.Tar timitarIzvra unmuggar n ujjig n tmazirttifawt gh tamrawt tissnat gh tasut lliizrin. Gh uzmz lligh sul illa ubrrvaniafaransi gh tmazirt n lmghrib. Ghuzmz ad nit ad ghd ffughn tuktt ninmuggarn zund win hebb lmlukgh tamdint n svfrvu ula anmuggarn tmghra gh tsiggiwin n imlcil lliittussan s wassagh n sidi hmadulmghni gh tsggiwin n imlcil. Awttasigat ad tzzigz twwuri n tmarrayt ghtmizar ad.Gh tizi yad, ar ttinin ayt tmazirtmasdd anmuggar n ijjign gh lqaloan umggun ar fllas ttiws tanbadvtn tmazirt s twizi n middn d umarisanamur n tmarrayt, macc isggwasngguranin ittukfa unmuggar n ijjigni middn zvlinin, nttni ura swingimabla gh inazvurvn ibrrvaniyn lli dttawin, ttun azvawan n tmazirt ulimdyazn nns ula ahwac n uhidus, ttunula tamyurin d tawsna tamazightlli s ittusan unmuggar ttussin srsula tamdint n lqaloa n umggunmncekk ayad izrin, ayllighd ighamaunmuggar ad tam timitar.Yarat : Racid Najib Sifaw ...seg : tawiza.ifrance.com
Publié par Lhou Elabdi à l'adresse 16:34 0 commentaires
mardi 18 août 2009


Yarat : Racid Najib Sifaw ...seg : tawiza.ifrance.com